Ziekte van Dupuytren Nieuwe Behandeling – Stand van Zaken

De ziekte van Dupuytren is een aandoening waarbij het bindweefsel in de handpalm verdikt en verkort, waardoor vingers geleidelijk krom gaan staan. Patiënten zoeken steeds vaker naar nieuwe behandelingen die minder ingrijpend zijn dan chirurgie. Dit artikel bespreekt de huidige stand van zaken rondom behandelmogelijkheden, met name de Xiapex-injectie die enige tijd beschikbaar was in Nederland.

De aandoening treft vooral mannen boven de vijftig jaar en heeft een erfelijke component. Naarmate de contractuur erger wordt, kunnen dagelijkse handelingen steeds moeilijker worden. Chirurgie is lang beschouwd als de standaardbehandeling, maar de laatste jaren zijn alternatieve methoden onderzocht.

Een belangrijke ontwikkeling in deze context was de introductie van collagenase-injecties als minimaal-invasieve optie. Echter, de beschikbaarheid van deze behandeling in Nederland is inmiddels gestopt, wat vragen oproept over de toekomst van niet-chirurgische behandelingen.

Wat zijn nieuwe behandelingen voor de ziekte van Dupuytren?

De zoektocht naar minder ingrijpende behandelingen voor de ziekte van Dupuytren heeft geleid tot diverse ontwikkelingen. Chirurgische methoden zoals naaldaponeurotomie worden al langer toegepast, maar de laatste jaren is er ook interesse in injectatietechnieken en radiotherapie.

• De ziekte van Dupuytren wordt veroorzaakt door goedaardige proliferatie van fibroblasten in de handpalm
• De aandoening verloopt progressief en kan beide handen treffen
• Niet alle patiënten hebben directe behandeling nodig; observatie is vaak de eerste stap
• De ernst van contractuur bepaalt of behandeling noodzakelijk is
• Erfelijke factoren spelen een belangrijke rol bij het risico op ontwikkeling

Hoe werkt de Xiapex-injectie bij Dupuytren?

De Xiapex-injectie bevat het enzym collagenase, afkomstig van de bacterie Clostridium histolyticum. Dit enzym breekt specifiek het interstitiële collageen af in de Dupuytren-streng, waardoor de streng zachter wordt en kan knappen na handmatige extensie door de arts.

Werkingsmechanisme van collagenase

Het werkzame bestanddeel in Xiapex is een mengsel van bacteriële enzymen dat gericht het type I en III collageen afbreekt waaruit de Dupuytren-streng voornamelijk bestaat. De injectie wordt rechtstreeks in de palpabele streng toegediend, waarna het enzym gedurende enkele uren werkzaam blijft.

Na een periode van ongeveer 24 uur volgt een separate sessie waarbij de arts de vinger forcering geeft om de streng te laten knappen. Deze manipulatie vindt plaats onder lokale verdoving en vereist specifieke handelingen door getraind personeel.

Voor wie was Xiapex bedoeld?

Het product was geregistreerd voor volwassenen met een palpabele streng die een contractuur veroorzaakt. Typisch betrof dit vingers die krom staan door verdikking van bindweefsel in de handpalm. De behandeling was niet bedoeld voor alle stadia van de ziekte.

Wat zijn de bijwerkingen en kosten van nieuwe behandelingen?

Mogelijke bijwerkingen van collagenase

Omdat Xiapex collageen afbreekt, brengt het gebruik specifieke risico’s met zich mee. De bijwerkingen omvatten zwelling en pijn rond de injectieplaats, maar ook ernstiger complicaties zoals peesruptuur of letsel aan de extremiteit zijn mogelijk.

Injectie dient uitsluitend in de Dupuytren-streng te worden toegediend, waarbij zorgvuldige vermijding van pezen en zenuwen essentieel is. Dit vereist ervaring en kennis van de handanatomie. Een voordeel van de methode was dat er geen operatiewond ontstaat, wat het herstel kan bespoedigen.

Kosten en vergoeding in Nederland

Het Zorginstituut Nederland oordeelde in 2012 dat Xiapex niet kon worden beschouwd als stand van wetenschap en praktijk. Hierdoor viel de behandeling niet onder het basispakket van de zorgverzekering.

Chirurgische behandelingen worden daarentegen volledig vergoed conform de richtlijnen van de Nederlandse Vereniging voor Plastische Chirurgie (NVPC). Dit maakte chirurgie niet alleen de standaardbehandeling, maar ook de meest toegankelijke optie voor patiënten.

Is chirurgie nog nodig bij ziekte van Dupuytren?

Chirurgie blijft de eerste keus behandeling voor de ziekte van Dupuytren in Nederland. De standaardprocedures omvatten selectieve fasciëctomie, waarbij de aangetaste strengen chirurgisch worden verwijderd, en percutane naaldfasciotomie (PNF), waarbij met een naald door de streng wordt gegaan om deze te verzwakken.

Vergelijking: injectie versus chirurgie

De richtlijnen van de NVPC en de Richtlijnendatabase bevelen collagenase-injecties niet standaard aan bij primaire Dupuytren-contractuur. Dit advies is gebaseerd op nieuw onderzoek dat geen voordeel aantoont ten opzichte van chirurgische methoden op de lange termijn.

Andere niet-vergoede experimentele opties die worden onderzocht zijn corticosteroïden-injecties, anti-TNF-alpha-therapie en radiotherapie. Deze worden echter alleen in studieverband toegepast en maken geen deel uit van de standaardbehandeling.

Geschiedenis van behandelingen voor de ziekte van Dupuytren

1. 1777 – De aandoening wordt voor het eerst beschreven door Baron Guillaume Dupuytren
2. 2000s – Naaldaponeurotomie wordt een populaire minimaal-invasieve techniek
3. 2010 – Xiapex ontvangt goedkeuring van de Amerikaanse FDA
4. 2011 – Goedkeuring in de Europese Unie en beschikbaarheid in Nederland
5. 2012 – Zorginstituut Nederland oordeelt dat Xiapex niet wordt vergoed
6. 2020 – De leverancier haalt Xiapex van de Nederlandse markt
7. 2024 – Onderzoek naar radiotherapie en stamceltherapie in studieverband

Wat is bekend en wat blijft onduidelijk?

Indirecte vergelijkingen tussen Xiapex en chirurgie zijn niet mogelijk door inconsistente studies, verschillen in uitkomstmaten en gebrek aan langetermijneffecten. De beschikbare bronnen bevestigen dat er geen recente Nederlandse klinische trials zijn uitgevoerd in de periode 2024-2025.

De medische context van Dupuytren-behandeling

De ziekte van Dupuytren is een goedaardige aandoening, maar kan aanzienlijke impact hebben op de handfunctie. De keuze voor behandeling hangt af van verschillende factoren, waaronder de ernst van de contractuur, het aantal aangetaste strengen en de mate van functionele beperking.

Patiëntselectie speelt een cruciale rol bij het bepalen van de juiste behandeling. Niet-chirurgische opties zijn vooral interessant voor patiënten met een milde contractuur die een sneller herstel prefereren, mits deze opties beschikbaar en effectief zijn.

De toekomst van Dupuytren-behandeling blijft afhankelijk van nieuwe onderzoeksresultaten. Radiotherapie en stamceltherapie worden momenteel in studieverband onderzocht, maar deze behandelingen maken nog geen deel uit van de standaardzorg.

Bronnen en richtlijnen

“Behandelingen conform richtlijn zijn chirurgie; collagenase niet standaard aanbevolen bij primaire Dupuytren-contractuur.”

— NVPC-richtlijn Ziekte van Dupuytren

De belangrijkste bronnen voor dit artikel zijn het Europees Medicijnagentschap (EMA), het Zorginstituut Nederland, de Richtlijnendatabase en de Nederlandse Vereniging voor Plastische Chirurgie (NVPC). Deze instanties houden de standaarden voor behandeling bij en bepalen welke methoden als bewezen effectief worden beschouwd.

Voor patiënten die meer informatie zoeken over de beschikbare behandelingen, is het raadzaam om een afspraak te maken met een handchirurg of plastisch chirurg die gespecialiseerd is in Dupuytren-behandelingen.

Samenvatting

De ziekte van Dupuytren blijft een aandoening waarvoor chirurgische ingrepen voorheen de standaardbehandeling vormden. De Xiapex-injectie, een collagenase-behandeling die enige tijd beschikbaar was, is sinds 2020 niet meer leverbaar in Nederland. Hoewel studies een succespercentage van 64% toonden, ontbraken langetermijngegevens en directe vergelijkingen met chirurgie. Het Zorginstituut oordeelde dat de behandeling niet onder de basisverzekering viel. Chirurgische ingrepen zoals fasciëctomie en naaldaponeurotomie blijven de aanbevolen behandelingen. Nieuwe ontwikkelingen zoals radiotherapie en stamceltherapie worden onderzocht, maar maken vooralsnog geen deel uit van de standaardzorg.

Meer informatie over dit onderwerp is beschikbaar via onze onderzoeksrubriek met actuele artikelen over medische behandelingen.

Veelgestelde vragen